Các trang web đã lớn mạnh và thông minh hơn trong khoảng một thập niên qua. Không giống những website từ khoảng những năm 90- thường chỉ có text và hình ảnh, những trang web ra đời những năm 2000 thực sự có thể “làm được” một số việc. Chúng ta có thể chụp hình từ một địa điểm trên trái đất bằng Google Map. Nhưng bên cạnh đó, kỉ nguyên của “Web 2.0” đòi hỏi rất nhiều các thao tác thủ công bởi vì bạn khó có thể xem được video hay các tiện ích đa phương tiện khác mà không bị ngắt quãng.
Để khiến mọi thứ trở nên thuận tiện hơn, các nhà phát triển web cần sự giúp đỡ và họ đã tìm thấy nó qua HTML, chuẩn mực lập trình mở đã đưa web lên một tầm cao mới. Để chạy các chương trình video hay hình ảnh động, các trang web đính kèm những chương trình tương thích- như Flash hay Silverlight- và người dùng sẽ phải tải những “plug-in” này về để dùng. Việc làm này khá phức tạp và khiến web chạy chậm trên PC còn đối với những thiết bị di động thì không thể chấp nhận được vì màn hình của những thiết bị này nhỏ và hay bị đứt kết nối.

Vấn đề này đã đưa đến một giải pháp là sử dụng các ứng dụng (application). Những chương trình này sẽ được điều chỉnh riêng cho từng thiết bị như Smart Phone hay máy tính bảng, truyền tải thông tin, phim ảnh, trò chơi từ internet mà không bắt người dùng phải qua World Wide Web. Chắc chắn sẽ có những bàn luận về “hệ điều hành mở” cho các application, trái với các application store của Apple, Google’s Android Market dành cho các các ứng dụng cho các phương tiện sử dụng hệ điều hành Android. Nhưng những ứng dụng này thiếu tính mở và còn quá hạn hẹp nếu so với Web là một hệ thống thông tin trực tuyến luôn sẵn sàng cho bất trình duyệt cũng như chương trình tìm kiếm nào. Trước khi Web phát triển, mọi người vẫn có thể lướt mạng được nhưng mà qua những dịch vụ như Prodigy, ComputerServe, America Online. Chỉ đến khi web trở thành một hệ điều hành thông thường với những tính năng mở qua DNA của HTLM thì internet mới trở thành yếu tố mang lại giá trị kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên qua thời gian, web đang dần rơi vào tình trạng nguy hiểm.
May mắn thay, đã có một vài nhân vật chủ chốt đã để đối thủ sang một bên và mở ra cho web một cơ hội mới.
Khi Tim Berner- Lee đưa ra ý tưởng về một hệ thống có thể liên kết các tập tài liệu vào cuối những năm 80, ông cần tìm ra một cách để vận hành các trang và liên kết chúng với nhau. Không một ngôn ngữ máy tính nào lúc đó có thể làm được điều trên và vì thế ông đã tự mình tạo dựng nó. Kết quả là HyperText Markup Language- một hệ thống các kí tự để cấu trúc lại các tập tài liệu để máy tính có thể đọc được và hiện thị một cách chính xác. Qua thời gian, HTML đã trở thành ngôn ngữ lập trình chính thức của World Wide Web. Bằng việc lâp trình dùng ngôn ngữ HTML, các nhà phát triển web có thể “bảo” một trình duyệt phải “làm” gì khi mở ra một trang mới. Các lập trình viên đã tạo ra các từ điển chuẩn mực để chỉ rõ phần nào là hình ảnh, phần nào là kí tự, phần nào là thanh công cụ … Quan trọng hơn, HTML còn truyền tải thông điệp rằng tri thức là để chia sẻ. Không giống đặc tính của những phần mềm thường giấu đi mã lập trình, HTML giúp mọi người có thể nhìn thấy và học cách vận hành nó.
Nhưng đến cuối thập niên 90, internet bùng nổ và HTML không thể giải quyết được hết những yêu cầu phức tạp mà người dùng cũng như doanh nghiệp đòi hỏi ở Web. Berner- Lee đã tạo ra một hệ thống mới cho Web giúp xử lí việc truyền giữ liệu giữa site và người dùng. Đó là World Wide Web Consortium (W3C), một chuẩn mực mới thay thế cho HTML. Và sự thay thế đó đi kèm với một ngôn ngữ lập trình mới là XHTML. Ngành công nghiệp Web đầu tiên ủng hộ sự thay đổi này, nhưng sau đó đã cân nhắc về việc để XHTML phát triển. Đó không dùng để hỗ trợ, tức là các trang phải được viết lại để phù hợp với những chuẩn mực mới. Thêm nữa, nó gây khó khăn trong việc sửa lỗi của các lập trình viên mạng.
Sự bất đồng tăng cao đến năm 2004 trong buổi hội thảo tại tập đoàn Adobe Systems- những người đã tạo ra Flash. Hakon Wium Lie, nhân viên kỹ thuật của trình duyệt Opera, cũng là một trong những người tổ chức sự kiện này nói: “ Liệu chúng ta sẽ tiếp tục phát triển HTML hay tạo ra một ngôn ngữ lập trình mới hơn và rõ ràng hơn?”
Hai ngày sau buổi hội thảo, một nhóm dẫn đầu là Mozilla, Opera và Apple đã thông báo sẽ điểu chỉnh để tạo ra một phiên bản mới cả HTML. Những cải tiến này được gọi là HTML5 bởi nó chính là phiên bản chính thứ 5 của từ điển HTML. Đến năm 2006, Berner- Lee đã nhận mình thua cuộc và nói rằng ông sẽ kết hợp với những thay đổi của HTML5 để tạo nên những đột phá tiếp theo của công nghệ web.

Những thủ thuật mới

 


Mục tiêu trung tâm của HTML5 là khiến biến các website từ việc chỉ là những trang mạng thành các chương trình. Ví dụ, những thuât ngữ mới trong từ điển HTML bao gồm “canvas” – cho phép người thiết kế web thêm vào những graphic động có thể được dùng trong games hay hoạt hình. Ngôn ngữ lập trình cũng vẫn có tag cho video và audio và nó sẽ dễ dàng hơn cho người phát triển web chèn thêm film clip hay một bài hát thay vì chỉ là chữ hay hình ảnh.
Khi mà web đang dần bão hòa với âm nhạc và video (chỉ tính riêng Youtube đã chiếm 10% lượn dữ liệu được luân chuyển qua internet), HTML5 sẽ xóa nội dung này: những yếu tố đa phương tiện sẽ không cần dùng đến code phức tạp và những chương trình phụ trợ như Flash nữa. Điều này chắc chắn sẽ giúp các trình duyệt web chạy nhanh hơn và hiệu quả hơn. Học cách lập Web cũng sẽ trở nên dễ dàng hơn. Và HTML5 cũng có tính bảo mật cao hơn bằng việc khiến cho các hacker khó khăn trongviệc lừa người sử dụng download những phần mềm độc hại.
Nói theo một cách nào đó, HTML5 tạo ra những chuẩn mực tốt nhất cho việc sử dụng Web. Ví dụ, Gmail cho phép bạn kéo luôn file văn bản từ màn hình máy tính vào trong trình duyệt web để gửi tập tin đính kèm thì bây giờ úng dùng này cũng sẽ được đưa vào HTML5, tức là việc kéo vào (dragging) hoặc thả vào (dropping) sẽ trở thành một điều bình thường mà các trang mạng đều có thể làm được.
Một điều cũng rõ ràng nữa là công nghệ cũng mở ra những triển vọng mới. Vẫn phát triển những tính năng cho phép lưu trữ một lượng lớn dữ liệu, hơn nữa, những đặc điểm kĩ thuật mới này còn tăng lên thành 5 megabytes cho mỗi Web domain, tức là gấp hiện nay khoảng 1000 lần. Tính năng này cho phép người dùng web có thể sử dụng trang mạng của mình ngay cả khi không kết nối với internet. Bạn có thể sử dụng thời gian máy không có mạng để soạn email hay những việc tương tự rồi khi kết nối trở lại, bạn sẽ thấy trang web của mình đã thực hiện tất cả những việc đó- theo Anne van Kesteren, một kĩ sư phần mềm làm việc cho Opera.
Ngay cả khi bạn online, những tính năng này cũng vẫn có những ưu việt. Nếu trình duyệt có khả năng tự lưu trữ thông tin thì nó sẽ không phải load lại các chương trình thường xuyên như hiện nay nữa, và tất nhiên, mọi thứ sẽ trở nên nhanh chóng hơn. Điều này cũng đồng nghĩa với việc website có thể nhớ được những gì bạn đang làm lúc trước và bạn có thể tiếp tục công việc ngay khi có thể. Ví dụ, Mozilla đã sử dụng chức năng lưu trữ offline này trong một chương trình đang được thử nghiệm cho phép trình duyệt có thể trở thành một phần mềm chỉnh sửa hình ảnh. Bạn sẽ có thể tùy chỉnh một hình ảnh trên website và save lại ngay cả trước khi bạn hoàn thành nó và upload nó.
Chức năng lưu trữ offline còn giúp nâng cao giá trị của sản phẩm được bán bởi Utah startup Lucid chart- một ứng dụng mà những người dùng ở những địa điểm khác nhau cùng hợp tác làm một tài liệu qua Web. Một người dùng có thể xem và người khác có thể vẽ bản đồ hay di chuyển hình ảnh trên màn hình. Khi HTML5 trở nên phổ biến, những người dùng này sẽ không phải làm việc cùng một lúc nữa mà họ có thể làm khi không kết nối mạng và những thay đổi đó sẽ được đưa vào web sau khi kết nối.
Cuối cùng chúng ta cũng có thể tạo ra các ứng dụng trên web mà không phải bắt chước những phần mền của màn hình máy tính, chúng ta sẽ tạo ra những thứ tốt hơn như thế.
Một trong những ứng dụng có tính minh họa nhất của HTML5 là “The Wilderness Downtown” (tạm dịch: thành phố hoang vắng), một video tương tác được ban Arcade Fire ra mắt vào tháng chính vừa qua với sự hợp tác của Google. Gõ địa chỉ nhà của bạn và trên màn hình sẽ là video một người đàn ông đội mũ trùm, đi qua bóng tối trên một con đường vắng lặng kèm với tiếng nhạc là những bài hát trong album mới nhất của nhóm: The Suburbs. Sau khoảng một phút, những hình ảnh tron video thay đổi và người đàn ông dường như đang đi qua dãy nhà của bạn qua với những hình ảnh đường phố xung quanh. Sự kết hợp giữa âm nhạc và những hình ảnh cá nhân đã có những ảnh hưởng sâu sắc. Và mặc dù một vài yếu tố có thể được tạo ra trong những chương trình như Flash thì cũng chỉ có HTML5 mới có thể kéo tất cả tài liệu, hình ảnh, video từ nhiều nguồn khác nhau một cách dễ dàng như vậy. Thông điệp đằng sau sự thử nghiệm này là: thế hệ tiếp theo của Web sẽ mang nhiều tính nghệ thuật hơn.
Những trang tin hàng ngày cũng có được những lợi ích đáng kể. CEO của Apple, Steve Jobs, người mà rất ghét những gì Flash làm cho web nói rằng ông sẽ không sử dụng nó cho Ipad và Iphone và tin rằng HTML5 sẽ có thể cho phép các website tạo ra những hoạt họa và hình ảnh động nâng cao. Sự dễ chịu của HTML5 đã phát triển trang chia sẻ tài liệu Scrib.com, một trong những trang mạng đầu tiên sử dụng những yếu tố mới của HTML5 mà các trình duyêt web có thể dùng được. Người sáng lập của Scribd nói rằng những trang mạng sử dụng Flash để hiển thị sẽ không thể đẹp đến vậy. Những thứ mọi người không được dễ đọc và dễ thay đổi như đáng ra nó phải thế.
Vì vậy các kĩ sư của Scribd đã giành 6 tháng để xây dựng lại trang web. Họ không dùng flash để hiển thị các tập tài liệu nữa mặc dù điều đó có nghĩa là họ phải chuyển đồi hàng triệu files sang HTML5. Cuối cùng quá trình code web vất vả cũng được trả công xứng đáng. Sau khi đổi mới, trang mạng của Scribd trông sinh động hơn hẳn bởi các tập tài liệu đã thoát ra khỏi vỏ hộp, người đọc có thể dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm và xem file.
Những cải tiến của Scribd cũng làm cho trang mạng này có thể dùng được trên Ipad và hơn nữa có giao diện như một application vậy. Để chuyển trang mới, bạn chỉ cẩn kéo thanh trượt ở cuối mỗi tập tài liệu. Điều này phản ánh một lợi ích có lẽ là quan trọng nhất của HTML5 là: Nó có thể phát huy được chức năng của Web trên điện thoại.
Để có được những thành tựu này không thể không kể đến công lao của Apple mặc dù hang này đã tạo ra cuộc cách mạng về các ứng dụng và chiếm rất ít thị phần trình duyệt web.
Khi Apple cho ra đời Iphone vào năm 2007, nó đã nhanh chóng làm thay đổi những gì người dùng cần ở một mobile web. Cho đến lúc đó, chiếc điện thoại thông minh nhất cũng chỉ cung cấp một phiên bản kém hoàn hảo của website trên máy tính. Trái lại, Apple sử dụng một chương trình tương tự như Safari: Webkit: một trình duyệt mở, một phần mềm cấu thành để dịch mã của trang Web thành những cái xuất hiện trên màn hình. Năm 2008, Google đã sử dụng Webkit là nền tảng của trình duyệt Chrome của hãng, và đưa nó ra desktops cũng như điện thoại Androids. Hàng loạt các nhà sản xuất điện thoại sau này là Nokia, Palm, Samsung, và người chế tạo ra BlackBerry- Research in Motion đã đưa trình duyệt Webkit và những chiếc điện thoại cầm tay của họ. Ngày nay, Webkit là công cụ phổ biến nhất dùng cho các trình duyệt web trên di động. Và bởi vì Webkit dễ dàng tương thích với HTML5 nên các nhà phát triển web có thể dễ dàng sử dụng nó để tạo ra cá phiên bản dùng trên điện thoại mà vẫn hoạt động tốt cũng như giữ được giao diện đẹp.
Kỉ nguyên mới

HTML5 không thể sửa được Web trong một đêm. Vẫn còn cả một chặng đường dài để đi. Ví dụ như trong khi các nhà tạo nên trình duyệt web hầu như đồng ý với nhau về mọi thứ, vẫn có những tranh cãi về việc nên sử dụng chuẩn mực nào. Có thể sẽ mất thêm một thời gian nữa để các nhà phát triển Web đưa những ứng dụng kĩ thuật vào hoạt động một cách hiệu quả nhất. Đầu tiên, họ muốn đảm bảo rằng có đủ số người đang sử dụng các trình duyệt Web có thể sử dụng được HTML5. (xem “những công việc đang được thực hiện”). Việc đó sẽ không chỉ diễn ra trong 1 hay 2 năm nhưng cuối cùng sẽ có nhiều website sử dụng công nghệ như Scribd. Các trang mạng sẽ trở nên sắc nét hơn và phù hợp với cả máy tính và điện thoại. Và quan trọng hơn, nó sẽ giúp cho mọi người đỡ phải download hàng tá ứng dụng cá nhân nữa. Một trương trình- đó là một trình duyệt web, có thể đảm đương hết những việc đó, cả trên máy tính cũng như điện thoại.

 

Share