Ở hầu hết các quốc gia, có tấm bằng tiến sĩ là yêu cầu cơ bản để đạt được sự thăng tiến trong sự nghiệp. Nó là lời giới thiệu với thế giới nghiên cứu và những sản phẩm tri thức. Những yêu cầu để đạt được tấm bằng này có sự khác nhau rất lớn đối với từng quốc gia. Một số sẽ phải hoàn thành tấm bằng thạc sĩ để có điều kiện tiếp tục theo học tiến sĩ, một số khác nhận được học bổng và hầu hết thì phải trả tiền để tiếp tục học. Có những chương trình chỉ yêu cầu làm nghiên cứu trong khi các chương trình khác yêu cầu phải đi học đầy đủ và làm bài kiểm tra hoặc đi dạy các sinh viên chưa tốt nghiệp. Luận án tiến sĩ có thể dài vài chục trang đối với ngành toán học hay hàng trăm trang đối với ngành lịch sử. Kết quả là, tiến sĩ có thể đang trong độ tuổi 20 hay trên 40 tuổi.

Tuy nhiên, có một điểm chung của các sinh viên theo học tiến sĩ đó là sự không hài lòng. Một số tự miêu tả họ như những “nô lệ của công việc”. 7 ngày 1 tuần, 10 giờ 1 ngày, lương thấp và tương lai không được đảm bảo.

Ngày xưa, chỉ cần có một tấm bằng đại học đã đủ để cho một người đảm bảo tương lai giàu có và được hưởng nhiều đặc quyền đặc lợi trong xã hội. Nhưng từ sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, nhu cầu học vấn cao ngày càng tăng và nhiều người được kì vọng là sẽ có được những tấm bằng cao hơn bằng cử nhân. Các trường đại học ở Mỹ khởi xướng trào lưu này. Cho đến năm 1970, Mỹ mới chỉ đào tạo khoảng dưới 1/3 cử nhân của thế giới và khoảng một nửa trong số đó có tấm bằng tiến sĩ về khoa học hay công nghệ. (Chiếm khoảng 6% dân số thế giới). Từ đó đến nay, hàng năm chỉ tính riêng nước Mỹ đã có khoảng 64,000 tiến sĩ. Các nước khác cũng ‘chạy đua’. Từ năm 1998 đến 2006 ở các nước phát triển khác, số người cầm tấm bằng tiến sĩ đã tăng lên 40% (so với Mỹ là 22%). Số lượng tiến sĩ tăng nhanh nhất ở Mexico, Bồ Đào Nha, Ý và Slovakia. Ngay cả Nhật Bản, một đất nước mà dân số đang già đi nhanh chóng, cũng, số lượng tiến sĩ cũng tăng khoảng 46% mỗi năm. Một phần lí do của sự gia tăng này là sự tiến bộ trong nền giáo dục của các nước bên cạnh nước Mỹ.

Nhiều trường đại học đã nhận ra rằng sinh viên học tiến sĩ sẽ chỉ cần mức lương thấp, họ có động lực và mong muốn học hỏi mạnh mẽ và là nguồn lao động sẵn có. Với nhiều học sinh học tiến sĩ hơn, ở một số nước, chi phí cho giáo viên sẽ giảm đi. Một sinh viên học tiến sĩ làm trợ giảng tại đại học Yale sẽ được hưởng $20,000 một năm với 9 kì dạy học. Trong khi đó, mức lương trung bình của giáo sư ở Mỹ là $109,000 năm 2009, cao hơn cả thẩm phán và quan tòa.

Thật sự thì số lượng PhD hiện nay đã cao hơn so với nhu cầu. Ví dụ, ở Canada, các trường đại học cấp bằng cho khoảng 4,800 tiến sĩ trong năm 2007 nhưng chỉ thuê 2,616 giáo sư làm toàn thời gian mới. Có lẽ chỉ có những nước đang phát triển như Braxin hay Trung Quốc mới có sự thiếu hụt giáo sư mà thôi.

Câu chuyện cũng tương tự đối giống với lĩnh vực nghiên cứu. Ở Canada, 80% nghiên cứu sinh chỉ kiếm được $38,000 mỗi năm, chỉ bằng lương mức lương trung bình của một công nhân xây dựng. Trong  một số lĩnh vực, phải đảm bảo 5 năm làm nghiên cứu sinh mới có thể đảm bảo cho bạn có một công việc toàn thời gian ổn định.

Nhờ lực lượng các nhà nghiên cứu đông đảo này mà chất lượng các nghiên cứu khoa học đã tăng rất nhiều. Tuy nhiên, mặt trái của vấn đề này là rất nhiều những bộ óc thông mình, giỏi giang lại trở nên lãng phí khi thời cuộc không ngừng thay đổi và nhiều người đã phải tìm kiếm công việc ở những lĩnh vực khác.

Theo lẽ thường, một người có trong tấm bằng tiến sĩ sẽ phải kiếm được nhiều hơn người chỉ có tấm bằng cử nhân. Theo nghiên cứu về chính sách đào tạo và quản lí từ cấp bậc đại học thì những một cử nhân khi ra trường có thể kiếm được nhiều hơn những người có thể học đại học đại học nhưng không học là 14%. Thu nhập của tiến sĩ sẽ cao hơn khoảng 26%. Nhưng số tiền mà những thạc sĩ- tấm bằng có thể có được chỉ sau ít nhất 1 năm học cũng cao hơn những người không học những 23%. Một sự khác biệt không lớn. Ngoài ra, tiến sĩ trong lĩnh vực toán học, máy tính, khoa học xã hội hay ngôn ngữ thì số tiền kiếm được không nhiều hơn thạc sĩ. Còn trong các lĩnh vực như kĩ sư, công nghệ, kiến trúc hay giáo dục thì thậm chí số tiền kiếm được còn ít hơn thạc sĩ. Chỉ trong y học, kinh doanh và nghiên cứu tài chính thì lương của họ mới thực sự xứng đáng.

Không chỉ vậy, một số kĩ năng của khóa học tiến sĩ có thể được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả hơn qua các quá học bổ sung ngắn hạn.

Rất nhiều sinh viên đang theo đuổi ngành học cũng không quan tâm đến việc họ có thể làm gì sau khi ra trường. Nhiều người trong số đó đi học tiến sĩ chỉ để kéo dài thời gian là sinh viên hay để trốn tránh việc phải đi săn việc. Hậu quả của việc này là những nhân viên “thừa học vấn”- tức là bằng cấp cao hơn yêu cầu của công việc, thường kém hài lòng với công việc, năng suất thấp hơn và có khuynh hướng muốn bỏ việc hơn những người khác.

Nhiều sinh viên nữ, ban đầu vô cùng hứng khởi với con đường học thuật đã chọn, sau 7 năm vật lộn với các nghiên cứu, đã kết luận một câu là họ hi vọng sẽ tìm được những ông chồng giàu có.

Những hạn chế của việc học tiến sĩ đã thấy rõ. Nhiều công ty đã nhận thấy rằng những nhân viên là tiến sĩ của họ gặp khó khăn trong việc chuyển thể những kĩ năng đã học sang công việc. Họ đã quen với việc viết báo cáo thí nghiệm, thuyết trình học thuật hay viết những bảng tổng kết văn chương kéo dài 6 tháng nên không thể nhanh chóng thích nghi được với phương pháp nhanh chóng và đơn giản trong kinh doanh. Nhiều trường đại học đã phải bổ sung các khóa học kĩ năng mềm cho học viên học tiến sĩ của mình.

Không thể phủ nhận một điều rằng rất nhiều sinh viên học tiến sĩ là những người thông minh nhất trong lớp học và đã từng giỏi nhất trong tất cả những gì họ đã trải qua. Họ có thể có được hàng tá giải thưởng danh giá. Nhưng trong kỉ nguyên mới này, sẽ chỉ một số ít đồng ý là một phần của hệ thống mà họ sẽ phải lao động vì lợi ích của người khác và có thể sự thông minh chăm chỉ của họ cũng chưa đủ để mang lại thành công. Tuy nhiên, những chương trình tiến sĩ sẽ không ngưng lại vì nếu người Mỹ không làm thì các nước khác sẽ cũng vẫn tiếp tục phát triển và dường như nó đã trở thành một vòng quay khép kín khó có thể dừng được.

Share